รอยร้าวภายในธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) กำลังถูกจับตาอย่างใกล้ชิด หลัง ดร.สมชัย สัจจพงษ์ ประธานบอร์ด ธปท. ออกมาวิพากษ์วิจารณ์ฝ่ายบริหารอย่างตรงไปตรงมาถึงความล่าช้าในการผลักดันแก้ไขกฎหมาย ที่ใช้เวลาศึกษานานกว่า 1 ปี 6 เดือน แต่กลับเสนอแก้ไขกฎหมายธุรกิจสถาบันการเงินได้เพียงมาตราเดียว ทว่าเบื้องหลังเสียงวิจารณ์ดังกล่าว มีรายงานข่าวสะพัดว่า แท้จริงแล้วอาจเป็นศึกวัดพลังเรื่องการรื้อโครงสร้างอำนาจครั้งใหญ่ภายในรั้วบางขุนพรหม
กระแสข่าวจากแหล่งข่าวภายใน ธปท. ระบุว่า ชนวนขัดแย้งที่แท้จริงเกิดจากข้อเสนอแก้ไขพระราชบัญญัติธนาคารแห่งประเทศไทย เพื่อปรับดุลอำนาจระหว่างฝ่ายบริหารกับคณะกรรมการ โดยมีประเด็นสำคัญ ทั้งการเสนอให้บอร์ด ธปท. มีอำนาจแต่งตั้งผู้ว่าการ การปรับบทบาทไม่ให้ผู้ว่าการดำรงตำแหน่งประธานคณะกรรมการนโยบายการเงิน (กนง.) รวมถึงการตัดตำแหน่งรองประธานบอร์ด ธปท. ของผู้ว่าการออกไป
อย่างไรก็ตาม ผลการศึกษาของคณะทำงานภายใน ธปท. ซึ่งได้ขอความเห็นจากหน่วยงานภายนอกและเปรียบเทียบกับสากล กลับได้ข้อสรุปว่าไม่มีความจำเป็นต้องแก้ไขกฎหมายในประเด็นดังกล่าว เนื่องจากโครงสร้างปัจจุบันมีความเหมาะสมอยู่แล้ว จนนำมาสู่ข้อกล่าวอ้างจากแหล่งข่าวว่า เกิดความไม่พอใจจนถึงขั้นไม่มีการนำวาระสำคัญ เช่น แผนงาน งบประมาณ และตัวชี้วัด (KPI) เข้าสู่การพิจารณาของที่ประชุมบอร์ด
ฟาก ดร.สมชัย ได้ออกมาชี้แจงปฏิเสธข้อกล่าวหาเรื่องความพยายามเพิ่มอำนาจบอร์ดเพื่อปลดผู้ว่าการ โดยยืนยันว่าจุดประสงค์หลักคือการสร้างกระบวนการประเมินผลงานที่วัดผลได้ในเชิงปริมาณ พร้อมต้องการความชัดเจนทางข้อกฎหมายในคำว่า “หย่อนความสามารถ” ว่าครอบคลุมเฉพาะปัญหาสุขภาพหรือรวมถึงประสิทธิภาพการทำงาน ขณะเดียวกันยังติติงฝ่ายบริหารที่ตั้งคณะทำงานขึ้นมาคัดเลือกประเด็นศึกษาเอง โดยไม่นำเสนอความคิดเห็นและข้อเสนอทั้งหมดให้บอร์ดพิจารณาอย่างรอบด้าน
อย่างไรก็ตาม ตามกฎหมายปัจจุบัน พ.ร.บ.ธนาคารแห่งประเทศไทย ได้วางกลไกถ่วงดุลไว้อยู่แล้ว โดยมาตรา 25 ให้อำนาจบอร์ดประเมินการปฏิบัติงานทั่วไปของผู้ว่าการ ขณะที่มาตรา 28/15 วางเงื่อนไขการพ้นจากตำแหน่งไว้รัดกุมและต้องผ่านมติคณะรัฐมนตรี เพื่อเป็นหลักประกันความเป็นอิสระของธนาคารกลาง
นอกจากเรื่องกฎหมายแล้ว ประธานบอร์ดยังวิจารณ์การกำกับธนาคารพาณิชย์ โดยเฉพาะปัญหาสินเชื่อ SME ที่หดตัวต่อเนื่องเกือบ 17 ไตรมาส พร้อมเรียกร้องให้ ธปท. ใช้อำนาจตรวจสอบธนาคารพาณิชย์มากขึ้น แทนที่จะพึ่งพาเพียงมาตรการช่วยเหลือที่ยังไม่สามารถแก้ปัญหาได้อย่างเพียงพอ
ขณะที่การประเมินการทำงานของนายวิทัย รัตนากร ผู้ว่าการ ธปท. คนปัจจุบัน ดร.สมชัยกล่าวว่าโดยรวมยังให้ผ่าน แม้เห็นว่ามีหลายเรื่องที่ต้องปรับปรุง โดยเฉพาะการผลักดันแก้กฎหมายและการกำกับดูแลสถาบันการเงิน
ข้อพิพาทครั้งนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงเรื่องประสิทธิภาพการทำงาน แต่กำลังขยายวงสู่คำถามเรื่องการรักษาสมดุลระหว่าง “ความเป็นอิสระของแบงก์ชาติ” กับ “อำนาจกำกับดูแลของบอร์ด” โดยสิ่งที่ต้องจับตาหลังจากนี้ คือความชัดเจนต่อข้อกล่าวหาเรื่องการชะลอวาระงบประมาณ และเอกสารผลการศึกษาข้อกฎหมายฉบับเต็มว่าจะสะสางความเห็นต่างภายในองค์กรการเงินสูงสุดของประเทศครั้งนี้อย่างไร





