วิกฤตราคาน้ำมันและพลังงานที่กำลังสั่นคลอนเสถียรภาพทางเศรษฐกิจในเวลานี้ กลายเป็นโจทย์ใหญ่ที่สังคมกำลังตั้งคำถามถึง “ความไม่ชอบมาพากล” และการบริหารจัดการที่อาจมีช่องว่างให้เกิดการแสวงหาประโยชน์บนภาระของประชาชน
การปรับขึ้นราคาน้ำมันอย่างรวดเร็วในช่วงเวลาไม่ถึงหนึ่งเดือน โดยอ้างอิงกลไกตลาดโลกนั้น กำลังถูกภาคประชาชนตรวจสอบอย่างเข้มข้น โดยมีการตั้งข้อสังเกตถึงพฤติการณ์ที่อาจมีการ “กักตุน” หรือประวิงเวลาการส่งน้ำมันจากโรงกลั่นสู่คลังและสถานีบริการ เพื่อหวังผลกำไรจากส่วนต่างราคาท่ามกลางความเดือดร้อนของประชาชน ซึ่งประเด็นนี้อาจสร้างมูลค่าความเสียหายมหาศาลหากข้อเท็จจริงเป็นไปตามข้อสงสัย
นอกจากนี้ยังมีประเด็นเรื่อง “สต๊อกน้ำมันสำรอง” ที่รัฐเคยระบุว่ามีเพียงพอถึง 60 วัน แต่กลับมีการตั้งคำถามว่า เหตุใดราคาน้ำมันปลีกจึงดีดตัวขึ้นตามราคาตลาดโลกทันที ทั้งที่เป็นต้นทุนจากสต๊อกเก่า และในทางกลับกัน เมื่อราคาตลาดโลกเริ่มลดต่ำลง ราคาขายปลีกในประเทศกลับปรับลดลงอย่างล่าช้า จนกลายเป็นประเด็นที่รัฐบาลต้องเร่งชี้แจง
อย่างไรก็ตาม สัญญาณบวกที่ทำเอาแวดวงพลังงานตื่นตัวคือวิสัยทัศน์ของ นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาส รองนายกฯ และ รมว.คลัง ที่ประกาศบนเวทีระดับโลกเรื่องการเปิดเสรีโซลาร์เซลล์ และการผลักดันระบบขายไฟคืนเข้าระบบ (Grid) พร้อมมาตรการสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำผ่านธนาคารออมสินวงเงิน 5,000 ล้านบาท เพื่อสนับสนุนการติดตั้ง Solar Cell และยานยนต์ไฟฟ้า (EV) ซึ่งถือเป็นก้าวสำคัญในการลดภาระค่าไฟที่เพิ่งขยับขึ้นไปแตะระดับ 3.95 บาทต่อหน่วย
กระนั้นก็ตาม นโยบายดังกล่าวส่อแววมีอุปสรรคในทางปฏิบัติ เนื่องจากต้นทุนการติดตั้งระบบโซลาร์เซลล์ครัวเรือนที่สูงถึง 100,000 – 250,000 บาท ขณะที่อัตรารับซื้อคืนปัจจุบันอยู่ที่เพียงหน่วยละ 2.20 บาท ซึ่งต่ำกว่าราคาขายออกเกือบเท่าตัว ทำให้ระยะเวลาคืนทุนยาวนานจนอาจไม่จูงใจประชาชนเท่าที่ควร
นี่จึงเป็นเหตุผลที่เครือข่ายภาคประชาชนนำโดยกลุ่มต่างๆ เข้ายื่นหนังสือต่อ นายเอกณรัฏ พร้อมพันธ์ รมต.พลังงานคนใหม่ เพื่อเสนอให้เร่งผลักดันนโยบาย Net Metering (ระบบหักลบกลบหน่วยไฟฟ้า) อย่างแท้จริง แทนระบบ Net Billing ที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน เพื่อให้ประชาชนได้รับประโยชน์สูงสุดจากการผลิตไฟฟ้าใช้เองและขายคืนในราคาที่เป็นธรรม
หากรัฐบาลสามารถผลักดันนโยบาย Net Metering ให้เกิดขึ้นได้จริงอย่างเป็นรูปธรรม ไม่เพียงแต่จะเป็นผลงานชิ้นโบแดงของ รมต.พลังงานคนใหม่เท่านั้น แต่ยังจะเป็นการเรียกคืนความเชื่อมั่นและลดกระแสวิพากษ์วิจารณ์ต่อการกำกับดูแลกลไกราคาพลังงานที่เคยเป็นประเด็นร้อนในอดีตได้ทันที
