เปโตรหยวน (Petroyuan) คือความพยายามของจีน ในการผลักดันให้เงินหยวนกลายเป็นสกุลเงินหลักในตลาดพลังงานโลกแทนที่เปโตรดอลลาร์ ซึ่งครองตลาดมาอย่างยาวนานตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1970
จุดเริ่มต้นของเปโตรหยวน มาจากการที่จีนเป็นผู้นำเข้าพรีเมียมรายใหญ่ที่สุดของโลก (โดยเฉพาะจากตะวันออกกลาง) จึงมีความต้องการลดความเสี่ยงจากการพึ่งพาเงินดอลลาร์ และลดผลกระทบจากนโยบายการเงินของสหรัฐฯ รวมถึงการถูกคว่ำบาตรทางการเงิน
จีนเสนอให้ประเทศผู้ส่งออกน้ำมัน เช่น ซาอุดีอาระเบีย รัสเซีย และอิหร่าน รับชำระค่าน้ำมันเป็นเงินหยวนแทนดอลลาร์ พร้อมกับเปิดตัวสัญญาซื้อขายน้ำมันล่วงหน้า (Oil Futures) ในตลาดล่วงหน้าเซี่ยงไฮ้ ที่กำหนดราคาเป็นเงินหยวน และสามารถนำเงินหยวนนั้นไปแลกเป็นทองคำได้ที่ตลาดทองคำฮ่องกงหรือเซี่ยงไฮ้ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้ขายน้ำมันว่าเงินหยวนมีมูลค่าหนุนหลังที่จับต้องได้
ชนวนเหตุผลักดัน เปโตรหยวน มาแรงแซงโค้ง คือ สงครามรัสเซีย-ยูเครน ที่ทำให้รัสเซียถูกตัดออกจากระบบ SWIFT ทำให้รัสเซียหันมาใช้เงินหยวนในการค้าขายพลังงานกับจีนเกือบทั้งหมด ขณะที่การเยือนซาอุดีอาระเบียของประธานาธิบดีสี จิ้นผิง เมื่อปลายปี 2022 มีการหารือเรื่องการซื้อขายน้ำมันด้วยเงินหยวนอย่างจริงจัง ซึ่งถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในเชิงภูมิรัฐศาสตร์
การเติบโตของเปโตรหยวนในปัจจุบัน เป็นลักษณะ “การเติบโตแบบขนาน” กับ เปโตรดอลลาร์ มากกว่าการเข้าแทนที่โดยสมบูรณ์ อย่างไรก็ตาม ปัจจัยบวกที่ส่งเสริมเส้นทางเปโตรหยวนอย่างชัดเจนคือ อิหร่านกำหนดการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ต้องชำระค่าธรรมเนียมหรือค่าน้ำมันด้วยเงินหยวน ซึ่งถือเป็นก้าวสำคัญจากการเป็นเพียงแนวคิดสู่การปฏิบัติจริง ขณะที่ความต้องการใช้หยวนในกลุ่มประเทศ BRICS เพิ่มมากขึ้น รวมถึงความร่วมมือกับซาอุดีอาระเบีย ซึ่งจีนได้ขยับความสัมพันธ์จาก “ผู้ซื้อ” เป็น “พันธมิตรทางยุทธศาสตร์” ช่วยลดอำนาจผูกขาดของดอลลาร์ในตลาดพลังงานโลกโดยปริยาย
อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญมองว่าโอกาสที่เปโตรหยวนจะก้าวขึ้นมาเทียบดอลลาร์ในฐานะ “ผู้นำเดี่ยว” นั้น ยังเป็นเรื่องในระยะยาว (10-20 ปีขึ้นไป) แต่สิ่งที่เกิดขึ้นแน่นอนในปี 2026 คือ “ระเบียบการเงินแบบหลายขั้ว” เขตเศรษฐกิจหยวนจะเข้มแข็งมาก ในกลุ่มผู้ส่งออกพลังงานที่ถูกตะวันตกคว่ำบาตร ขณะที่ประเทศพันธมิตรอย่างกลุ่มอาเซียน จะใช้ทั้งสองสกุลเงินเพื่อคานอำนาจและลดความเสี่ยง
เปโตรหยวน คือ “ผู้ท้าชิงน่าเกรงขาม” ที่เข้ามาทำลายการผูกขาด ในเชิงโครงสร้างพื้นฐานทางพลังงานของโลกอย่างแท้จริง
