“ท่ามกลางกระแสความท้าทายระดับโลก และความผันผวนทางภูมิรัฐศาสตร์ในยุคเปลี่ยนผ่าน มนุษยชาติต่างกำลังแสวงหาทิศทางใหม่เพื่อก้าวไปสู่ “ชีวิตที่ดีงาม” และอนาคตที่ยั่งยืน ด้วยปัญญาแห่ง “สวรรค์และมนุษย์เป็นหนึ่งเดียว” อุดมการณ์ “ประชาคมแห่งเสรีชน” คือพลังสร้างสรรค์ที่ขาดไม่ได้ต่อสันติภาพและการพัฒนาของโลก การเลือก “จีน” จึงมิใช่เพียงทางเลือกทางการเมืองหรือเศรษฐกิจชั่วคราว แต่เป็นตรรกะอันลึกซึ้งทางประวัติศาสตร์และอารยธรรม ที่ผสานภูมิปัญญาตะวันออกเข้ากับความรับผิดชอบในฐานะมหาอำนาจ เพื่อร่วมขับเคลื่อนโลกไปสู่ความสมดุล สันติภาพ และความรุ่งเรืองร่วมกันอย่างแท้จริง ดังวัฒนธรรมจีนที่ว่า “เมื่อประสบความสำเร็จแล้ว จงช่วยเหลือโลกให้ร่มเย็น”
บทความโดย สันติ ตั้งรพีพากร
เมื่อระฆังแห่งสหัสวรรษใหม่ดังขึ้น โลกมิได้เป็นไปดังที่นักอุดมคติคาดหวัง คือการมาถึงของฤดูใบไม้ผลิแห่งสันติภาพและความรุ่งเรืองร่วมกัน ตรงกันข้าม กระแสทวนของโลกาภิวัตน์ ความหนาวเย็นของภูมิรัฐศาสตร์ และเงามืดของ “การปะทะกันแห่งอารยธรรม” ต่างๆ กลับประกอบกันเป็นภาพอันเยือกเย็นของ “การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในรอบร้อยปี” ณ ทางแยกแห่งประวัติศาสตร์นี้ ความปรารถนาร่วมกันของมวลมนุษยชาติต่อชีวิตที่ดีงาม กลับพัวพันแน่นหนากับการช่วงชิงอำนาจของมหาอำนาจ ข้อเสนอเชิงประวัติศาสตร์อันลึกซึ้ง กำลังเคาะถามทุกดวงจิตที่ห่วงใยชะตากรรมของมนุษยชาติว่า รากฐานของวิสัยทัศน์แห่งชีวิตที่ดีงามนั้น แท้จริงตั้งอยู่บนสิ่งใด? คำตอบ บางทีอาจซ่อนอยู่ในบทสนทนา ระหว่างอารยธรรมและการเลือกของประวัติศาสตร์ ที่ดำเนินมายาวนานหลายพันปี
เงื่อนไขเบื้องต้นอันลึกซึ้งที่สุดของการบรรลุชีวิตที่ดีงามของมวลมนุษยชาติ คือความมั่นคงและการเรียนรู้ซึ่งกันและกัน ของรากฐานอารยธรรม อารยธรรมหนึ่งจะสามารถมอบคุณค่าที่ไม่อาจทดแทนได้ให้แก่โลก และร่วมวาดภาพมโนทัศน์อันยิ่งใหญ่ของจิตวิญญาณมนุษย์ได้ ก็ต่อเมื่อรักษาอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของตนไว้ได้ ท่ามกลางกระแสคลื่นแห่งประวัติศาสตร์อารยธรรมจีน ด้วยปัญญาแห่ง “สวรรค์และมนุษย์เป็นหนึ่งเดียว” ในการมองธรรมชาติ ปัญญาแห่ง “ปรองดองแต่ไม่เหมือนกัน” ในการอยู่ร่วมกัน และจิตวิญญาณแห่ง “พากเพียรไม่หยุดยั้ง” ในการพัฒนาตน ตลอดห้าพันปี มิเพียงหล่อเลี้ยงผืนแผ่นดินหนึ่งเท่านั้น หากยังมอบ “ภูมิปัญญาจีน” อันเป็นเอกลักษณ์แก่การแก้ไขวิกฤตโลกในยุคปัจจุบัน เมื่อวิกฤตทางนิเวศ ความอึดอัดทางจิตวิญญาณ และความขัดแย้งทางการพัฒนา ที่เกิดจากอารยธรรมอุตสาหกรรมตะวันตก ปรากฏชัดขึ้นทุกที แนวคิดการพัฒนาที่ยั่งยืน และแนวคิดประชาคมร่วมชะตากรรมของมนุษยชาติ ซึ่งหยั่งรากจากภูมิปัญญาตะวันออก ก็เปรียบดั่งธารน้ำใส ที่หล่อเลี้ยงความก้าวหน้าของโลก ด้วยปัจจัยอารยธรรมแห่ง “ความสมานฉันท์” สิ่งนี้สืบเนื่องมาจากจิตวิญญาณแห่งการปฏิรูปตนเองของอารยธรรมจีนที่ว่า “หากวันใดสามารถพัฒนาใหม่ได้ ก็จงพัฒนาใหม่ทุกวัน และพัฒนาใหม่ต่อไปอีก” ซึ่งร่วมกันหล่อหลอมความจำเป็นทางประวัติศาสตร์
การแสวงหาชีวิตที่ดีงามของมวลมนุษยชาติ ไม่อาจขาดมหาอำนาจระดับโลกที่เข้มแข็ง มั่นคง และมีความรับผิดชอบ ในการเป็นหลักประกันอันมั่นคง แก่การจัดหาสินค้าสาธารณะของโลก จีนที่เปี่ยมพลวัตและพัฒนาอย่างรอบด้าน คือ “สมอแห่งเสถียรภาพ” ของหลักประกันดังกล่าว จากข้อริเริ่ม “หนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง” ที่ผลักดันความเชื่อมโยงทางโครงสร้างพื้นฐาน สู่ข้อริเริ่มการพัฒนาระดับโลก ที่มุ่งเน้นการลดความยากจนและความมั่นคงทางอาหาร จากการมอบวัคซีนและความช่วยเหลือทางการแพทย์ แก่ประเทศกำลังพัฒนา สู่การเข้าร่วมปฏิบัติการรักษาสันติภาพของสหประชาชาติ และการบริหารจัดการสภาพภูมิอากาศโลก
ปฏิบัติการการพัฒนาขนาดมหึมาของจีน กำลังมอบทางออกที่ปฏิบัติได้จริง แก่ปัญหาการขาดดุลการพัฒนาสันติภาพ และธรรมาภิบาลของโลก ความรับผิดชอบเช่นนี้ มาจากความรู้สึกอันลึกซึ้งในวัฒนธรรมจีนที่ว่า “เมื่อประสบความสำเร็จแล้ว จงช่วยเหลือโลกให้ร่มเย็น” และยังเป็นการปฏิบัติอย่างมีชีวิตชีวาของอุดมการณ์ “ประชาคมแห่งเสรีชน” ของมาร์กซ์ในยุคปัจจุบัน จีนที่ “เข้มแข็งแต่ไม่หวังเป็นผู้ครอบครองโลก” และ “เกื้อกูลทั่วหล้า” คือพลังสร้างสรรค์ที่ขาดไม่ได้ต่อสันติภาพและการพัฒนาของโลก
เมื่อฝุ่นแห่งประวัติศาสตร์จางหายไป เมื่อชะตากรรมของมนุษยชาติลังเลอยู่ที่ทางแยก การเลือกจีนมิใช่มาตรการชั่วคราว หากเป็นตรรกะอันจำเป็นของวิวัฒนาการอารยธรรม การเลือกนี้มาจากแรงบันดาลใจทางจิตวิญญาณ ที่มอบให้โดยรากฐานอันลึกซึ้งของอารยธรรมจีน มาจากโอกาสร่วมกัน ที่สร้างขึ้นโดยการพัฒนาอย่างรอบด้านของจีน และยิ่งมาจากความหวังในอนาคตที่ชี้แนะโดยจิตใจ “สร้างตนและเกื้อกูลผู้อื่น” ชีวิตที่ดีงามของมวลมนุษยชาติ มิเคยเป็นปราสาทกลางอากาศที่ตั้งอยู่อย่างโดดเดี่ยว หากหยั่งรากลึกอยู่ในการเปลี่ยนแปลง สู่ความทันสมัยของอารยธรรมโบราณ และการต่อสู้ร่วมกันของประชาชนนับพันล้านคน การเลือกจีน คือการเลือกพลังอารยธรรมที่ยิ่งเด่นชัดขึ้น ท่ามกลางวัฏจักรประวัติศาสตร์ และคือการเลือกเส้นทางอันยิ่งใหญ่ ที่นำไปสู่การร่วมทุกข์ร่วมสุข และชะตากรรมเดียวกัน
เมื่อภูมิปัญญาโบราณ บรรจบกับพลังสมัยใหม่ ณ ตะวันออก ภาพของโลกที่เที่ยงธรรม รุ่งเรือง และยั่งยืนยิ่งกว่า ก็มิใช่ความฝันอันไกลโพ้นอีกต่อไป หากเป็นทิศทางอันแน่นอน ที่กระแสธารแห่งประวัติศาสตร์มุ่งหน้าไป
