จากกรณีที่เพจสำนักข่าวออนไลน์ชื่อดังสำนักหนึ่ง นำเสนอข่าวด้วยการเอาข้อความจากเฟซบุ๊กส่วนตัวของภรรยานักดนตรี/ นักแต่งเพลงชื่อดัง ”ตั้ม จาตุรนต์ เอมซ์บุตร“( เสียชีวิต 25 เม.ย.2567 )ที่โพสต์รำลึกถึงผู้วายชนม์ มานำเสนอเป็นรายงานข่าว “สุดเลว แฉขบวนการหากินกับพิธีศพ แกล้งจนร่างบริจาคไม่ได้ มีทั้งตำรวจ เจ้าหน้าที่โรงพยาบาล วัด…“
ต่อมาภรรยาของนักดนตรี เจ้าของโพสต์เข้าไปแสดงความเห็น แจ้งเตือนเรื่อง “ลิขสิทธิ์” และ “สิทธิส่วนบุคคล”
ผู้สื่อข่าวสอบถาม นายกฤษฎา อินทารมะ หรือ ”ทนายปราบโกง“ ได้ให้ความเห็นในกรณีดังกล่าว ว่า….
กรณีความขัดแย้งเรื่อง “ลิขสิทธิ์” และ “สิทธิส่วนบุคคล” บนโลกโซเชียลมีเดียระหว่างเจ้าของโพสต์ต้นทางกับสำนักข่าว
1.ในทางกฎหมาย ทำแบบนี้ได้หรือไม่? และใครผิด?
ตามหลักกฎหมาย พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 และที่แก้ไขเพิ่มเติม รวมถึงกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มีประเด็นที่ต้องพิจารณา
-งานเขียนและรูปภาพคือ “งานอันมีลิขสิทธิ์” ข้อความที่กลั่นกรองจากความรู้สึกและรูปภาพที่ภรรยานักดนตรีถ่ายเอง ถือเป็นงานที่ได้รับความคุ้มครองทันทีที่สร้างสรรค์ขึ้น โดยไม่ต้องจดทะเบียน ดังนั้น เจ้าของโพสต์คือเจ้าของลิขสิทธิ์เพียงผู้เดียว
-การนำไปใช้เพื่อการค้า/ธุรกิจ แม้สำนักข่าวจะอ้างว่าเป็นการนำเสนอข้อเท็จจริงหรือข่าว แต่การ “Copy” ข้อความทั้งหมดหรือรูปภาพไปลงในเพจของสำนักข่าวที่มีรายได้จากโฆษณาหรือยอดไลท์ (Commercial purpose) โดย ไม่ได้รับอนุญาต และ ไม่ใช่การแชร์ (Share) จากระบบของ Facebook โดยตรง มักจะถูกมองว่าเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์
-ข้อยกเว้นการใช้งานที่เป็นธรรม (Fair Use) สำนักข่าวอาจอ้างว่าเป็นการรายงานข่าวเพื่อประโยชน์สาธารณะ แต่ตามกฎหมายต้อง ไม่กระทบกระเทือนต่อสิทธิอันชอบด้วยกฎหมายของเจ้าของลิขสิทธิ์เกินสมควร ซึ่งในกรณีนี้เจ้าของโพสต์ประกาศชัดเจนว่าได้รับความเสียหายและไม่ยินยอม
สรุป หากมองตามตัวบทกฎหมาย สำนักข่าวมีความเสี่ยงสูงที่จะเป็นฝ่ายผิดฐาน ละเมิดลิขสิทธิ์ และอาจรวมถึงการละเมิดสิทธิส่วนบุคคลหากทำให้เจ้าของโพสต์ได้รับความเสื่อมเสียหรือผลกระทบทางจิตใจ
ทนายปราบโกง ยังให้ความเห็นเพิ่มเติมด้วยว่า…ทำไมการ “ก๊อปไปลงใหม่” ถึงต่างจากการ “กดแชร์”?
1.สิทธิ์ของเจ้าของข้อมูล การแชร์คือการ “ส่งต่อ” โดยที่เจ้าของต้นทางยังมีอำนาจควบคุมเนื้อหานั้นอยู่ 100% แต่การคัดลอกคือการ “แย่งชิงสิทธิ์” ในการบริหารจัดการเนื้อหาไปจากเจ้าของโดยสิ้นเชิง
2.ผลกระทบต่อเจ้าของสิทธิ์ จากการที่สำนักข่าวคัดลอกไปลงใหม่ (แม้จะแปะลิงก์) ทำให้เมื่อเจ้าของโพสต์ต้องการให้ “ข่าวหยุดกระจาย” เขาไม่สามารถทำได้ เพราะสำนักข่าวได้สร้าง “สำเนาใหม่” ขึ้นมาในพื้นที่ของตนเองแล้ว ซึ่งถือเป็นการละเมิดสิทธิส่วนบุคคลและลิขสิทธิ์อย่างชัดเจน
นายกฤษฎา ให้คำแนะนำในการเผยแพร่ ด้วยว่าหากต้องการให้เครดิตและเคารพสิทธิ์: ให้ใช้การ “กดแชร์” เท่านั้น
หากต้องการสรุปข่าวให้เขียนใหม่ด้วยสำนวนตัวเอง (Paraphrase) และอ้างอิงแหล่งที่มา โดยไม่ก๊อปปี้ข้อความมาแบบคำต่อคำ และห้ามนำรูปภาพส่วนตัวมาใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต
ทนายปราบโกง สรุปสั้นๆ ว่า ”การแปะลิงก์ท้ายโพสต์ที่เกิดจากการคัดลอก (Copy & Paste) ไม่เท่ากับ การได้รับอนุญาต และไม่สามารถทดแทนการ “กดแชร์” ที่ถูกต้องตามระบบของแพลตฟอร์มได้ครับ“
