เมื่อพูดถึง “ทางออก” ของการปกครองในระบอบ “สังคมนิยมอัตลักษณ์จีน” หลายคนอาจนึกถึงการเปลี่ยนผ่านไปสู่ระบอบอื่น แต่ในความเป็นจริง ทางออกของปักกิ่งคือ “การวิวัฒน์จากภายใน” ปรับตัวและอุดรอยรั่วเพื่อรักษาเสถียรภาพ ท่ามกลางโลกที่ผันผวนอย่างรวดเร็ว
แม้จุดแข็งของจีนคือการรวมศูนย์อำนาจที่สั่งการได้ฉับไว แต่ความท้าทายใหญ่คือจะทำอย่างไรให้ระบบนี้ยืดหยุ่นและตอบโจทย์ประชาชนได้จริง ด้วย 3 มิติยุทธศาสตร์สำคัญที่เป็นหัวใจของทางออกนี้
1. คุมเข้มแต่ต้องตอบสนองไว ความชอบธรรมของพรรคคอมมิวนิสต์จีน ผูกติดอยู่กับความไว้วางใจของประชาชน ทางออกในมิตินี้จึงเน้นไปที่การยกระดับธรรมาภิบาลดิจิทัล นำระบบ E-Government มาใช้บริการประชาชนให้โปร่งใส สะดวกรวดเร็ว และเปิดพื้นที่รับฟังเสียงสะท้อนมากขึ้นภายใต้กรอบของพรรค เดินหน้ากวาดล้างการทุจริตอย่างต่อเนื่อง เพื่อรักษาศรัทธาและความชอบธรรม เร่งลดความเหลื่อมล้ำ กระจายความเจริญเพื่อปิดช่องว่างระหว่างเมืองใหญ่กับชนบท
2. เลิกเน้นโตเร็ว หันมาเน้นโตยั่งยืน จีนผ่านยุคเน้นตัวเลข GDP โตทะลุเพดานมาแล้ว วันนี้ทางออกคือการเปลี่ยนผ่านสู่ “การพัฒนาคุณภาพสูง” ปรับโครงสร้างเศรษฐกิจใหม่ หันมาพึ่งพาการบริโภคภายในประเทศ ขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรมและเทคโนโลยีขั้นสูง เช่น AI, ชิปเซมิคอนดักเตอร์, พลังงานสะอาด พร้อมคุมความเสี่ยงหนี้สินอสังหาริมทรัพย์ ปฏิรูประบบบำนาญ ยกระดับสาธารณสุข และจูงใจให้คนรุ่นใหม่มีบุตร เพื่อป้องกันภาวะขาดแคลนแรงงานระยะยาว กระจายการศึกษาและบริการสุขภาพมาตรฐานไปยังพื้นที่ห่างไกล
3. มหาอำนาจทางเลือกไม่สร้างศัตรู เพื่อลดแรงต้านและสร้างภาพลักษณ์เชิงบวก จีนเลือกผลักดันโมเดลความร่วมมือระหว่างประเทศ ด้วยการเดินหน้าโครงการ Belt and Road Initiative (BRI) ควบคู่กับการมีส่วนร่วมในเวทีพหุภาคี หลีกเลี่ยงการเผชิญหน้าหรือสร้างศัตรูโดยไม่จำเป็น รวมถึงแสดงบทบาทรับผิดชอบต่อโลก โดยเฉพาะการแก้ปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) และการพัฒนาที่ยั่งยืน
ทางออกของสังคมนิยมอัตลักษณ์จีน จึงไม่มีสูตรสำเร็จตายตัว แต่คือศิลปะแห่ง “การรักษาสมดุล 3 ด้าน” คือ 1.สมดุลระหว่างอำนาจควบคุมส่วนกลาง กับ ความยืดหยุ่นในการตอบสนองประชาชน 2.สมดุลระหว่างการเติบโตทางเศรษฐกิจ กับ ความเป็นธรรมทางสังคม และ 3.สมดุลระหว่างผลประโยชน์แห่งชาติ กับ ความรับผิดชอบในฐานะมหาอำนาจโลก
