“หลักการ “มาจากมวลชน ไปสู่มวลชน” (From the Masses, To the Masses) เป็นหลักการพื้นฐานที่สำคัญยิ่งในทฤษฎีการปกครองและการบริหารจัดการสังคมในบางระบบการเมือง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในปรัชญาการเมืองแบบมาร์กซิสต์-เลนินนิสต์ และถูกพัฒนาเป็นหลักการบริหารของพรรคคอมมิวนิสต์จีน หลักการนี้ไม่ได้เป็นเพียงสโลแกนทางการเมือง แต่เป็นรากฐานญาณวิทยาและระเบียบวิธีปฏิบัติ ที่เชื่อมโยงระหว่างผู้นำ/รัฐกับประชาชนอย่างแนบแน่น เป็นกลไกเชิงทฤษฎีที่ขาดไม่ได้ในการทำให้ปรัชญาการบริหารประเทศที่มุ่ง “รับใช้ประชาชน” กลายเป็นความจริงในทางปฏิบัติ ไม่ใช่เพียงอุดมการณ์ลอย ๆ”
บทความโดย สันติ ตั้งรพีพากร
หัวใจของ “มาจากมวลชน” คือการยอมรับว่าความรู้ที่แท้จริงและปัญหาที่แท้จริงนั้น อาศัยอยู่ในประสบการณ์ชีวิตของประชาชน ญาณวิทยาแบบมาร์กซิสต์เชื่อว่าการปฏิบัติเป็นเกณฑ์ตัดสินความจริง ดังนั้น การบริหารประเทศจึงต้องเริ่มต้นจากการ “ลงไป” สู่มวลชนเพื่อรวบรวมข้อมูล รับฟังปัญหา และเรียนรู้จากประสบการณ์จริงของพวกเขา กระบวนการนี้เป็นการต่อต้านแนวคิดแบบอภิชนนิยม ที่เชื่อว่าผู้นำหรือผู้เชี่ยวชาญเท่านั้นที่มีความรู้เพียงพอในการกำหนดนโยบาย
ในทางทฤษฎี การรวบรวม “ความคิดที่กระจัดกระจาย” จากมวลชนมาสู่ส่วนกลาง เพื่อสังเคราะห์เป็นนโยบายที่เป็นระบบและเป็นวิทยาศาสตร์ คือกระบวนการสร้างความรู้จากการปฏิบัติจริงของประชาชน นี่คือการแปลงเจตนารมณ์ของประชาชนให้เป็นนโยบายสาธารณะ ซึ่งเป็นขั้นตอนแรกที่จำเป็นสำหรับการบริหารที่ “รับใช้ประชาชน” อย่างแท้จริง เพราะนโยบายที่ไม่ได้มาจากความเป็นจริงของประชาชน ย่อมไม่สามารถแก้ปัญหาของประชาชนได้
เมื่อนโยบายถูกสังเคราะห์ขึ้นแล้ว ขั้นตอน “ไปสู่มวลชน” คือการนำนโยบายนั้นกลับไปยังประชาชนเพื่อนำไปปฏิบัติจริงและทดสอบความถูกต้อง กระบวนการนี้ไม่ใช่การสั่งการแบบบนลงล่างเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการสื่อสารสองทาง ที่ผู้นำต้องอธิบายนโยบายให้ประชาชนเข้าใจ และในขณะเดียวกันก็ต้องรับฟังข้อคิดเห็นและปรับปรุงนโยบายตามผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริง
ในเชิงทฤษฎี นี่คือกระบวนการ “ปฏิบัติ-ความรู้-ปฏิบัติ” ที่วนซ้ำไม่สิ้นสุด นโยบายจะถูกทดสอบด้วยความเป็นจริงของชีวิตประชาชน หากนโยบายใดสร้างความเดือดร้อนหรือไม่ได้ผล ผู้นำก็ต้องพร้อมที่จะแก้ไข การที่ผู้นำต้อง “ไปสู่มวลชน” เพื่อนำนโยบายไปปฏิบัติและรับฟังผลตอบรับนี้เอง ที่ทำให้การบริหารประเทศไม่ใช่การออกคำสั่งจากหอคอยงาช้าง แต่เป็นการทำงานร่วมกับประชาชนเพื่อเป้าหมายร่วมกัน นี่คือหัวใจของการ “รับใช้ประชาชน” ในทางปฏิบัติ
ปรัชญา “รับใช้ประชาชน” ตั้งอยู่บนสมมติฐานทางศีลธรรมว่าประชาชนคือเจ้านายและเป็นจุดหมายปลายทางของการบริหารประเทศ อย่างไรก็ตาม หากปราศจากกลไก “มาจากมวลชน ไปสู่มวลชน” ปรัชญานี้ก็เสี่ยงที่จะกลายเป็นเพียงวาทกรรมทางการเมืองที่ถูกใช้เพื่อสร้างความชอบธรรม
หลักการ “มาจากมวลชน ไปสู่มวลชน” จึงทำหน้าที่เป็น สะพานเชื่อมระหว่างอุดมการณ์กับการปฏิบัติ เป็นวิธีการที่ทำให้เป้าหมาย คือการรับใช้ประชาชนสามารถบรรลุได้จริง
โดยสรุป หลักการ “มาจากมวลชน ไปสู่มวลชน” ไม่ใช่เพียงหลักการบริหารทั่วไป แต่เป็นหัวใจเชิงระเบียบวิธีของปรัชญาการบริหารประเทศที่มุ่ง “รับใช้ประชาชน” อย่างแท้จริง เป็นกระบวนการทางญาณวิทยาและการปฏิบัติที่ทำให้แน่ใจว่านโยบายสาธารณะนั้น เกิดจากความเป็นจริงของประชาชน ถูกทดสอบโดยประชาชน และนำไปสู่การปรับปรุงที่เป็นประโยชน์ต่อประชาชนอย่างต่อเนื่อง ปรัชญา “รับใช้ประชาชน” จะเป็นเพียงอุดมการณ์ที่สวยหรูหากปราศจากกลไกนี้ การจะทำให้การบริหารประเทศเป็นการ “รับใช้” อย่างแท้จริง จำเป็นต้องสร้างสถาบันและวัฒนธรรมการทำงานที่เอื้อให้ผู้นำและเจ้าหน้าที่รัฐต้อง “ลงไป” หาประชาชนอยู่เสมอ รับฟังอย่างจริงใจ และพร้อมที่จะให้ประชาชนเป็นผู้ตัดสินความสำเร็จของนโยบาย นี่คือบทเรียนเชิงทฤษฎีที่สำคัญที่สุดจากหลักการนี้
