เมื่อกระดานหมากของ AlphaGo เขย่าขีดจำกัดความคิดของมนุษย์ และเมื่อยาน “จู้หรง” ประทับรอยล้อไว้บนดาวอังคาร การปฏิวัติอันลึกซึ้งครั้งหนึ่งกำลังปรับเปลี่ยนโฉมหน้าของอารยธรรม การเปลี่ยนแปลงนี้มิใช่เพียงประวัติศาสตร์วิวัฒนาการของเครื่องมือ หากแต่เป็นการปฏิวัติวิถีการดำรงอยู่ ณ จุดเปลี่ยนผ่านของอารยธรรมเช่นนี้ จีนได้ก้าวขึ้นมายืนอยู่บนหัวคลื่นด้วยเส้นทางอันเป็นเอกลักษณ์ และจุดแข็งของจีนจะส่งผลกระทบอย่างลึกซึ้งต่ออนาคตของโลก
จุดแข็งหลักของจีนท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงนี้ อยู่ที่ความสามารถในการบูรณาการตลาดขนาดมหึมา ระบบรวมศูนย์แห่งชาติรูปแบบใหม่ และทรัพยากรข้อมูลมหาศาลเข้าด้วยกันอย่างมีประสิทธิภาพ ตลาดผู้บริโภคที่มีประชากร 1,400 ล้านคน คือสนามทดลองที่ไม่มีที่ใดเทียบได้สำหรับการทดสอบเทคโนโลยีใหม่ การชำระเงินผ่านมือถือที่แพร่หลายไปทุกตรอกซอกซอย โลจิสติกส์อัจฉริยะที่ท้าทายขีดจำกัด ข้อมูลที่เกิดจากสถานการณ์อันหลากหลายเหล่านี้คือ “น้ำมันดิบ” แห่งยุคดิจิทัล ที่ย้อนกลับมาหล่อเลี้ยงการพัฒนาเทคโนโลยี โครงสร้างพื้นฐานอันทรงประสิทธิภาพและขีดความสามารถในการผลิตที่แข็งแกร่ง ได้ปูทางวิ่งที่มั่นคงให้กับการนำเทคโนโลยีไปใช้ในภาคอุตสาหกรรม นี่คือภาวะเอกภาพเชิงวิภาษวิธีระหว่าง “ตลาดที่มีประสิทธิผล” และ “รัฐบาลที่แข็งขัน” ในยุคดิจิทัล ฝ่ายรัฐบาลนำทางผ่านการวางแผนและลงทุนในงานวิจัยพื้นฐาน ระบุจุดเชื่อมต่อของเทคโนโลยีสำคัญได้อย่างแม่นยำ ขณะที่ฝ่ายตลาดเร่งกระบวนการนำเทคโนโลยีไปใช้เชิงพาณิชย์ด้วยกลไกการลองผิดลองถูกและแรงกดดันจากการแข่งขัน เทคโนโลยี ตลาด และระบบสถาบัน ก่อให้เกิดวงจรป้อนกลับเชิงบวกบนแพลตฟอร์มใหม่ นี่คือความได้เปรียบเชิงระบบนิเวศที่เป็นเอกลักษณ์อย่างแท้จริง
เมื่อตั้งหลักบนจุดแข็งนี้ อนาคตของการพัฒนาโลกจะเป็นเช่นไร? ตรรกะหลักคือ การพัฒนาเทคโนโลยีจะเปลี่ยนจาก “การต่อยอดเชิงเส้นตรง” ไปสู่ “การเปลี่ยนกระบวนทัศน์” และการประเมินค่าการพัฒนาจะเปลี่ยนจากมิติทางเศรษฐกิจเพียงด้านเดียว ไปสู่พิกัดพหุมิติที่มีการปลดปล่อยมนุษย์เป็นแกนกลาง
ประการแรก แหล่งกำเนิดนวัตกรรมจะเปลี่ยนจาก “ขั้วเดียว” ไปสู่ “หลายศูนย์กลาง” และนวัตกรรม “ขับเคลื่อนด้วยความต้องการทางสังคม” ของจีนจะบุกเบิกสนามแข่งขันใหม่ ในอดีตการปฏิวัติเทคโนโลยีมักนำโดยยุโรปและอเมริกา การกระจายตัวของเทคโนโลยีเป็นแบบทางเดียว แต่ปัจจุบัน จีนไม่เพียงเป็น “ผู้ไล่ตาม” ที่กลายมาเป็น “ผู้วิ่งคู่ขนาน” และ “ผู้นำ” หากยังสร้างขีดความสามารถในการสร้างนวัตกรรมด้วยรูปแบบเฉพาะตัว นวัตกรรมของจีนหยั่งรากอยู่ในความต้องการทางสังคม อาทิ การดูแลผู้สูงอายุอัจฉริยะเพื่อรองรับประชากรสูงวัยหลายร้อยล้านคน หรือการค้นหาเส้นทางใหม่เพื่อบริหารจัดการกลุ่มเมืองใหญ่ระดับอภิมหานคร นวัตกรรมที่ “มุ่งแก้ปัญหา” เช่นนี้มีอุณหภูมิแห่งความเป็นมนุษย์มากกว่า เราอาจคาดการณ์ได้ว่า ในอนาคตจะมีประเทศกำลังพัฒนาจำนวนมากเริ่มนิยามนวัตกรรมจากความต้องการเร่งด่วนของตนเอง ก่อรูปเป็นภาพที่เบ่งบานร้อยบุปผา ประสบการณ์ของจีนอาจเป็นต้นแบบใหม่ให้กับพวกเขา
ประการที่สอง รูปแบบอุตสาหกรรมจะก้าวข้ามพรมแดนดั้งเดิม พัฒนาไปสู่การหลอมรวมข้ามขอบเขตและภูมิปัญญาอัจฉริยะสีเขียว จุดแข็งทางอุตสาหกรรมของจีนอยู่ที่การมีระบบอุตสาหกรรมที่สมบูรณ์แบบที่สุดในโลก ซึ่งเป็น “เครื่องปฏิกรณ์” ที่ดีที่สุดสำหรับการผสานเทคโนโลยีหลากหลายแขนง เศรษฐกิจดิจิทัลหลอมรวมเข้ากับเศรษฐกิจจริงอย่างลึกซึ้ง การผลิตอัจฉริยะทำให้การปรับแต่งเฉพาะบุคคลเป็นไปได้ รถยนต์กลายเป็นคลังข้อมูลอัจฉริยะเคลื่อนที่ ที่สำคัญยิ่งกว่านั้น จีนกำลังพยายามเดินบนเส้นทางใหม่ระหว่างการพัฒนาและการลดการปล่อยคาร์บอน จากโซลาร์เซลล์ไปจนถึงระบบส่งไฟฟ้าแรงดันสูงพิเศษ การปฏิวัติพลังงานสีเขียวกำลังเปลี่ยนตรรกะของภาคอุตสาหกรรม การผลิตในอนาคตจะเป็นการผลิตแบบ “ชีวภาพ” ที่รับรู้ด้วยตนเอง ตัดสินใจด้วยตนเอง และซ่อมแซมด้วยตนเอง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของระบบโดยรวมให้สูงสุด ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติจะเปลี่ยนจากการช่วงชิงทรัพยากรไปสู่การอยู่ร่วมกันอย่างพึ่งพาอาศัย
ประการสุดท้าย ระบบธรรมาภิบาลโลกจะโน้มเอียงไปสู่ “พหุภาคีแบบยืดหยุ่น” และมโนทัศน์ประชาคมร่วมอนาคตของมนุษยชาติจะมีความหมายเชิงปฏิบัติที่เป็นรูปธรรมยิ่งขึ้น ความท้าทายที่เกิดจากการปฏิวัติเทคโนโลยี เช่น การไหลข้ามพรมแดนของข้อมูลและจริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ มิใช่สิ่งใดที่ประเทศเดียวจะรับมือได้ เทคโนโลยีดิจิทัลให้อำนาจแก่ปัจเจกบุคคล แต่ก็นำมาซึ่งความเสี่ยง เช่น ช่องว่างทางดิจิทัล สิ่งนี้เรียกร้องให้มีการปฏิรูประบบธรรมาภิบาล ประชาคมร่วมอนาคตของมนุษยชาติที่จีนริเริ่ม ซึ่งยึดหลักหารือร่วมกัน สร้างร่วมกัน และรับประโยชน์ร่วมกัน อาจกลายเป็นทรัพยากรทางความคิดสำหรับการสร้างระเบียบโลกยุคดิจิทัลใหม่ ธรรมาภิบาลโลกในอนาคตจะถูกถักทอบนผืนผ้าสองชนิด คือ “รหัส” ของเทคโนโลยี และ “บรรทัดฐาน” ของกฎหมาย เพื่อแสวงหาความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันระหว่างประสิทธิผลและความชอบธรรม
ท่านเหลียงฉีเชาเคยกล่าวไว้ว่า “การเปลี่ยนแปลง คือหลักการสากลของใต้หล้า” เรามีเหตุผลที่จะเชื่อว่า ยุคแห่งนวัตกรรมโลกาภิวัตน์ ที่มีจุดแข็งของจีนเป็นฐาน และหลอมรวมภูมิปัญญาจากทุกประเทศ กำลังก้าวเข้ามาหาเราอย่างสง่างาม ณ ที่นั้น เทคโนโลยีจะไม่เย็นชาอีกต่อไป แต่จะมุ่งสู่การพัฒนาที่สมบูรณ์ยิ่งขึ้นของทุกปัจเจกบุคคล และอารยธรรมมนุษย์จะก้าวสู่สภาวะแห่งความกลมเกลียวที่สูงส่งยิ่งกว่า
