“ประวัติศาสตร์แห่งความเจริญของมนุษยชาติ เปรียบเสมือนบันทึกการพัฒนาเชิงพลวัตของระบบขับเคลื่อน ตั้งแต่พลังกายของกล้ามเนื้อ ไปจนถึงพลังไอน้ำแห่งยุคปฏิวัติอุตสาหกรรม จากการส่งผ่านพลังงานไฟฟ้าในพริบตา ไปจนถึงการไหลเวียนอย่างไร้พรมแดนของสารสนเทศ ทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนแปลงเชิงคุณภาพของกำลังการผลิต ย่อมมาพร้อมกับการปรับโครงสร้างทางสังคมในระดับลึก ขณะนี้ จีนกำลังทอผืนผ้าแห่งภาพลักษณ์การพัฒนาของมนุษยชาติที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน ด้วยการใช้ “ปัญญาประดิษฐ์+” ในฐานะกำลังผลิตใหม่เชิงคุณภาพ เป็นเส้นด้ายแนวตั้ง และใช้ปณิธานทางสังคมเรื่อง “การพัฒนาร่วมกัน ความมั่งคั่งร่วมกัน” เป็นเส้นด้ายแนวนอน นี่มิใช่เพียงการยกระดับทางเทคโนโลยีหรือวาทกรรมทางการเมืองที่ไร้ชีวิต แต่คือการปฏิวัติเชิงระบบว่าด้วยตรรกะการผลิตและจริยธรรมทางสังคม ซึ่งเป็นกระบวนทัศน์ใหม่แห่งอารยธรรมภายใต้ “การขับเคลื่อนด้วยสองกลยุทธ์คู่ขนาน”
บทความโดย สันติ ตั้งรพีพากร
“ปัญญาประดิษฐ์+” ในฐานะแกนกลางของกำลังผลิตใหม่เชิงคุณภาพ กำลังเปลี่ยนแปลงบทสนทนาระหว่างมนุษยชาติกับโลกวัตถุอย่างถึงรากถึงโคน ความแตกต่างจากปฏิวัติเทคโนโลยีทุกครั้งในประวัติศาสตร์ก็คือ ครั้งนี้แตะต้องถึงขอบเขตของการต่อยอดและทดแทนสติปัญญาของมนุษย์ เมื่ออัลกอริทึมอัจฉริยะ สามารถถอดรหัสความลับของการพับตัวของโปรตีน และเมื่อการเรียนรู้เชิงลึกเริ่มมีส่วนร่วมในการค้นพบและออกแบบวัสดุใหม่ เรากำลังยืนอยู่บนธรณีประตูแห่งความอุดมสมบูรณ์ทางวัตถุอย่างที่ไม่เคยมีมาก่อน กำลังผลิตชนิดนี้ ไม่เพียงแค่แสวงหาประสิทธิภาพสูงสุด แต่ยังซ่อนความเป็นไปได้ไว้ นั่นคือการปลดปล่อยมนุษย์จากงานซ้ำซาก เพื่อเปิดพื้นที่สำหรับกิจกรรมสร้างสรรค์ระดับที่สูงขึ้น จีนได้เปรียบในกระแสการเปลี่ยนแปลงนี้ ด้วยสถานการณ์การใช้งานอันมหาศาล และทรัพยากรข้อมูลขนาดใหญ่ เปรียบเสมือน “สนามฝึกซ้อม” อันกว้างใหญ่ สำหรับวิวัฒนาการของปัญญาประดิษฐ์ ทำให้ความเร็วและความลึกของการพัฒนาทางเทคโนโลยีก้าวกระโดดแบบทวีคูณ
อย่างไรก็ตาม เทคโนโลยีเป็นเพียงเครื่องมือ อุณหภูมิของอารยธรรมอยู่ที่การกระจายผลผลิตที่เทคโนโลยีสร้างขึ้น นี่จึงเป็นอีก “วงล้อ” ที่สำคัญ นั่นคือการปรับโฉมโครงสร้างทางสังคม ภายใต้แนวคิด “การพัฒนาร่วมกัน ความมั่งคั่งร่วมกัน” ในยุคปฏิวัติอุตสาหกรรม คำสัญญาเรื่อง “ผลกระทบแบบหยดลง” มักไม่เป็นจริง ช่องว่างความมั่งคั่งจากความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี ยิ่งทวีความลึกขึ้น การแสวงหาของจีน พยายามหลุดพ้นจากวัฏจักรทางประวัติศาสตร์นี้ โดยผ่านการออกแบบเชิงสถาบัน เพื่อให้ผลประโยชน์ด้านประสิทธิภาพจากปัญญาประดิษฐ์ สามารถซึมซาบสู่สังคมทุกระดับอย่างเป็นธรรมมากขึ้น ให้เด็กในพื้นที่ห่างไกล ได้เข้าถึงการศึกษาแบบเดียวกันกับในเมืองใหญ่ ผ่านแพลตฟอร์มการศึกษาอัจฉริยะ ให้วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม สามารถแข่งขันกับองค์กรขนาดใหญ่ได้อย่างเท่าเทียมมากขึ้น ด้วยการสนับสนุนจากปัญญาประดิษฐ์ นี่มิใช่การละทิ้งกลไกตลาด แต่เป็นการปรับแก้ผลลัพธ์ของตลาดด้วยมนุษยธรรม มุ่งสร้างระบบนิเวศการพัฒนาที่ยืดหยุ่นและครอบคลุมมากขึ้น
วงล้อทั้งสองนี้ มิได้หมุนอย่างโดดเดี่ยว หากแต่เป็นระบบส่งกำลังที่ประสานกันอย่างแนบแน่น “ปัญญาประดิษฐ์+” ที่ปลดปล่อยกำลังผลิตมหาศาล เป็นฐานวัสดุที่มั่นคง สำหรับความมั่งคั่งร่วมกัน ขณะที่ความมั่งคั่งร่วมกัน ซึ่งหล่อหลอมตลาดผู้บริโภคที่สมดุลและกว้างขวาง พร้อมด้วยคลังบุคลากรที่มีคุณภาพ กลับเป็น “เชื้อเพลิง” และ “สนามทดสอบ” อันอุดมสมบูรณ์ ให้กับวิวัฒนาการของปัญญาประดิษฐ์ วัฏจักรแห่งคุณค่านี้ อาจก่อกำเนิดสัญญาทางสังคมรูปแบบใหม่ ซึ่งความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีจะไม่ถูกมองว่าเป็น “การทำลายล้างเชิงสร้างสรรค์” ที่คุกคามการจ้างงานและความเท่าเทียมอีกต่อไป แต่กลับกลายเป็น “เครื่องยนต์เสริมพลัง” ที่ส่งเสริมสวัสดิภาพของประชาชน และปลดล็อกศักยภาพของปัจเจก เมื่ออัลกอริทึมเริ่มเข้าใจและตอบสนองความต้องการทางมนุษยธรรมที่หลากหลาย เราอาจกำลังเข้าใกล้เส้นทางแห่งความทันสมัย ที่มีภูมิปัญญาแบบตะวันออกมากขึ้น ซึ่งไม่เพียงแค่แสวงหาความ “รวดเร็ว” แต่ยังแสวงหาความ “เป็นธรรม” และความ “งดงาม” ไปพร้อมกัน
เมื่อมองย้อนกลับไปในสายธารประวัติศาสตร์อันยาวนานของอารยธรรมมนุษย์ ทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนผ่านครั้งสำคัญ ย่อมมาพร้อมกับความเจ็บปวดและความหวัง บทบาทระดับโลกของยุทธศาสตร์ “สองกลยุทธ์ขับเคลื่อนคู่ขนาน” ของจีน คุณค่าเชิงลึกอาจมิได้อยู่ที่การให้คำตอบมาตรฐานใดๆ หากแต่อยู่ที่การเสนอความเป็นไปได้ใหม่ นั่นคือ ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีและความยุติธรรมทางสังคม จะไม่ใช่เกมที่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งต้องสูญเสียอีกต่อไป แต่เป็นสองปีกที่เกื้อหนุนซึ่งกันและกัน เมื่อแสงแห่งเหตุผลของ “ปัญญาประดิษฐ์+” และไฟแห่งมนุษยธรรมของ “ความมั่งคั่งร่วมกัน” ส่องประกายเกื้อกูลกัน มนุษยชาติอาจกำลังเขียนบทใหม่ ที่เต็มไปด้วยจินตนาการและอุณหภูมิ ให้กับวิวัฒนาการแห่งอารยธรรมของตน
